Meer dan zestig procent van de dwergkeeshonden kampt met een Chiari-like malformatie (CM) en bij een kwart wordt syringomyelie (SM) vastgesteld. Toch herkennen we deze neurologische aandoeningen in de praktijk nog lang niet altijd. Promovendus en dierenarts Koen Santifort deed hier grondig onderzoek naar en verdedigde op 11 september 2025 succesvol zijn proefschrift aan de Universiteit Utrecht.
Signalen die je niet wil missen
Wat doe je met een dwergkees die geregeld aan zijn kop wrijft, in de lucht likt of spontaan pijnuitingen vertoont? Koen Santifort ontdekte dat honden met dit soort gedrag tot wel vijf keer meer kans hebben op CM of SM. Vooral SM lijkt verantwoordelijk voor deze symptomen, al is dat lastig los te koppelen van CM omdat beide aandoeningen vaak hand in hand gaan. En omdat je aan de buitenkant lang niet altijd iets ziet, is een MRI-scan onmisbaar voor een juiste diagnose.
Klein is niet altijd fijn
Een van de opvallendste uitkomsten van Koens promotieonderzoek: hoe kleiner de hond, hoe groter de kans op syringomyelie. Dwergkeeshonden onder de 2,5 kilo hebben maar liefst zes keer zoveel kans op het ontwikkelen van SM dan zwaardere soortgenoten. Ook anatomische factoren zoals een kortere schedelbasis spelen een rol. Met andere woorden: het typische ‘schattige’ uiterlijk van de dwergkees heeft ook een keerzijde.
Progressieve puzzel
SM blijkt een progressieve aandoening. Klachten kunnen dus verergeren of pas op latere leeftijd ontstaan. Dit maakt het plannen van een MRI-screening bij fokdieren een uitdaging. Te vroeg screenen kan resulteren in een vals gevoel van veiligheid. Koens onderzoek benadrukt hoe belangrijk het is om op het juiste moment te screenen, zodat alleen gezonde dieren worden ingezet voor de fokkerij.
Teamwork en toewijding
Het promotieonderzoek van Koen werd begeleid door universitair hoofddocenten dr. Paul Mandigers en dr. Hille Fieten en hoogleraar prof. dr. Hans Kooistra. Hun gezamenlijke inzet, expertise en begeleiding vormden een stevige wetenschappelijke basis voor het project. Koens onderzoek werd mede mogelijk gemaakt door IVC Evidensia, die hiermee investeert in de gezondheid en het welzijn van gezelschapsdieren. Een woord van dank is ook op z’n plaats voor alle betrokken eigenaren en fokkers van dwergkezen, die met hun deelname de dataverzameling mogelijk maakten. Inmiddels bevat de dataset van dr. Mandigers meer dan duizend dwergkezen en is drs. Marieke van den Heuvel begonnen aan haar promotietraject, gericht op het ontrafelen van de genetische achtergrond van CM en SM.
Klinische relevantie
Voor ons in de kliniek betekent dit dat we alert moeten zijn op subtiele en soms aspecifieke symptomen. Een hond die overmatig krabt aan zijn kop, lucht likt of ineens piept van de pijn? Dat zou zomaar een neurologisch probleem kunnen zijn. CM en SM staan misschien niet standaard bovenaan je lijstje, maar dankzij dit onderzoek weten we beter waar we op moeten letten. Tijdig verwijzen voor aanvullend beeldvormend onderzoek, zeker bij rassen die hiervoor extra gevoelig zijn, is dan ook belangrijk.
Namens Vetlife van harte gefeliciteerd met deze promotie, Koen. Een prestatie om trots op te zijn! Niet alleen vanwege de wetenschappelijke diepgang, maar ook omdat je dit wist te combineren met de opleiding tot ECVN-diplomate, klinisch werk én een jong gezin. Chapeau!
