Staatssecretaris Silvio Erkens (LVVN) heeft de Tweede Kamer een brief gestuurd met zijn visie op verantwoord houden en fokken van honden en katten. Naast een aangekondigde chipplicht voor katten vanaf 2028 staat een veterinaire fokscreening centraal die dierenartsen gaan uitvoeren, vooruitlopend op Europese regels die vanaf 2028 in fasen ingaan.
Vragenlijst en lichamelijk onderzoek door de dierenarts
Het Expertisecentrum Genetica Diergeneeskunde (EGD) ontwikkelde in opdracht van LVVN de systematiek voor veterinaire fokscreening: een vragenlijst gecombineerd met lichamelijk onderzoek, waarna de dierenarts advies uitbrengt of een fokdier gezond genoeg is om mee te fokken. Voor honden is een deel van de bijbehorende toolkit al klaar en bruikbaar, met informatie over erfelijke schadelijke kenmerken en aandoeningen per ras. Het EGD werkt nog aan aanvullende screeningsonderzoeken en DNA-testen en ontwikkelt een vergelijkbaar systeem voor katten. De volledige fokscreening voor beide diersoorten moet over drieënhalf jaar klaar zijn. Deelname is vooralsnog vrijwillig, en Erkens dringt aan op zo min mogelijk administratieve last voor fokkers en dierenartsen bij de uitrol.
De brief noemt ook keurmerken zoals Fair2Breed, een samenwerking tussen de faculteit Diergeneeskunde, de Koninklijke Nederlandse Kennelclub Cynophilia en de KNMvD, en de foknormen die de Raad van Beheer sinds 1 juli 2026 voor alle hondenrassen publiceert.
Europese regels in fasen vanaf 2028
De onderliggende EU-verordening over welzijn en traceerbaarheid van honden en katten is op 10 augustus 2026 gepubliceerd en wordt tussen 2028 en 2036 stapsgewijs van kracht. Vanaf 31 augustus 2029 moeten fokteven van acht jaar of ouder en fokpoezen van zes jaar of ouder eerst door een dierenarts lichamelijk onderzocht en schriftelijk goedgekeurd worden voordat ze nog voor de fok worden ingezet. Vanaf 1 juli 2030 geldt een fokverbod voor honden en katten met schadelijke uiterlijke kenmerken, te beoordelen door een dierenarts, en vanaf 1 juli 2036 volgt een fokverbod voor erfelijke aandoeningen. Ook de traceerbaarheid wordt aangescherpt: vanaf 2030 moeten dieren die op de markt komen geregistreerd zijn, en vanaf 2031 moet elke online advertentie een verificatietoken bevatten waarmee kopers chip en registratie kunnen controleren.
Cursus voor hondeneigenaren, geen rasverbod
Voor toekomstige hondeneigenaren komt in 2027 een vrijwillige online theoriecursus over veilig en verantwoord houden. Voor honden met kenmerken die samenhangen met een verhoogd risico op ernstige bijtincidenten komt een verplichte praktijkcursus, maar welke kenmerken dat precies zijn, wordt nog onderzocht. Erkens spreekt nadrukkelijk niet over rassen maar over kenmerken, en het traject om deze verplichting wettelijk te verankeren duurt naar verwachting twee jaar. De brief meldt ook de eerste cijfers van het Landelijk meldpunt hondenbeten, dat sinds 13 januari 2026 actief is: 1.236 meldingen in de eerste maanden, waarvan 1.213 afzonderlijke incidenten en 84 procent in de openbare ruimte.
Chipplicht katten en positieflijst reptielen
Chippen en registreren is voor honden al sinds 2021 verplicht. Voor katten komt daar in 2028 verplichte identificatie en registratie bij, na een internetconsultatie die dit najaar start (Dat werd toch eens tijd…. red.). Voor reptielen werkt Erkens aan een positieflijst, waarbij de uitwerking volgt in een aparte Kamerbrief voorafgaand aan het commissiedebat dieren buiten de veehouderij van 15 oktober.
Voor praktiserende dierenartsen is de fokscreening voorlopig het meest concrete aanknopingspunt: het deel voor honden is al bruikbaar, terwijl de Europese verplichtingen pas over enkele jaren ingaan.
