Zonder vaccinatie is de kans op een uitbraak na introductie van het vogelgriepvirus maar liefst 96 procent. Met vaccinatie daalt dat naar 10 tot 30 procent. Wageningen University & Research publiceerde de resultaten van een meerjarige veldstudie naar twee vaccins tegen hoogpathogene vogelgriep bij leghennen. De uitkomsten onderbouwen de stap die het kabinet aankondigde richting verplichte vaccinatie.
Wat werd er onderzocht?
Onderzoekers van WUR, Royal GD en Universiteit Utrecht volgden gevaccineerde leghennen gedurende meer dan 85 weken, dus door de volledige productieperiode heen. Er werden twee HVT-gebaseerde H5-vaccins getest: VAXXITEK HVT+IBD+H5 en Vectormune® AI. Op verschillende momenten tijdens de productiecyclus werden groepen kippen onder gecontroleerde omstandigheden blootgesteld aan het H5N1-virus om de bescherming te meten.
Minder verspreiding, kleinere uitbraken
Uit de transmissieproeven blijkt dat één niet-gevaccineerde volwassen leghen gemiddeld meer dan zes andere kippen kan besmetten. Bij gevaccineerde kippen verliep de virusoverdracht aanzienlijk langzamer. Hoe hoger de antistofniveaus binnen een koppel, hoe minder transmissie.
Projectleider Kim Bouwman van Wageningen Bioveterinary Research laat weten dat de berekeningen op koppelniveau laten zien dat vaccinatie de verwachte omvang van een uitbraak terugbrengt van gemiddeld zo’n 14 bedrijven naar slechts 1 of 2. Dat is een groot verschil, ook voor ons als veterinaire professionals die bij uitbraken worden ingeschakeld.
Booster maakt het verschil
Een belangrijk praktisch inzicht uit de studie is dat koppels die alleen een basisvaccinatie kregen, fluctuaties lieten zien in antistofniveaus. Koppels met een booster behielden gedurende de hele productiecyclus constanter hoge antistofniveaus. “Niet alleen vaccineren is dus belangrijk, maar ook het bereiken en behouden van voldoende hoge en uniforme antistofniveaus binnen een koppel,” aldus Bouwman.
Veilig en zonder productieproblemen
De vaccinatie bleek veilig voor de dieren. Er werden geen zichtbare gezondheidsproblemen vastgesteld, de sterfte bleef binnen normale waarden en de eiproductie bereikte gewoon normale niveaus. Geen negatieve effecten op dierenwelzijn of productieprestaties dus.
Monitoring blijft onmisbaar
Omdat vaccinatie ziekteverschijnselen en sterfte vermindert, kunnen uitbraken minder opvallend worden. De onderzoekers benadrukken daarom dat vaccinatie altijd gecombineerd moet worden met actieve monitoring. Met een passend surveillancesysteem kan meer dan 93 procent van de uitbraken tijdig worden gedetecteerd. Zonder monitoring zou een deel van de uitbraken op gevaccineerde bedrijven simpelweg worden gemist.
Stevige wetenschappelijke basis
Dit onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van het ministerie van LVVN en gefinancierd door het ministerie samen met de Nederlandse pluimveesector via AVINED. De volledige rapporten zijn te downloaden via de WUR-website. Lees ook ons artikel over de aankondiging van het kabinet voor de bredere context.
