In Frankrijk is het Shamonda-like virus voor het eerst bij een mens vastgesteld. De patiënt, een ernstig immuungecompromitteerd persoon, overleed begin oktober in Lyon. Het RIVM schat het risico voor mensen in Nederland als zeer klein.
Eerste humane besmetting
De patiënt werd behandeld in de Hospices Civils de Lyon. Volgens het Franse ministerie van Landbouw waren de hersencomplicaties voor het overlijden zeer waarschijnlijk gelinkt aan de infectie met het Shamonda-virus. Samen met de WHO en het ECDC wordt onderzocht of het virus het overlijden heeft veroorzaakt of eraan heeft bijgedragen en hoe de besmetting is ontstaan.
De hypothese is een steek van een knut (Culicoides) in Oost-Frankrijk. Het ECDC zegt dat de soort nog onbekend is. Volgens het RIVM is het de enige bekende humane besmetting ter wereld, en worden andere routes, zoals een bloedtransfusie, nog onderzocht. De Franse autoriteiten hebben tot nu toe geen gezondheidsrisico voor de algemene bevolking vastgesteld en spreken van een uitzonderlijk geval.
Situatie in Nederland
In Nederland zijn geen humane gevallen bekend. Het RIVM en Royal GD onderzoeken of mensen met veel dierencontact, zoals dierenartsen, veehouders en bewoners van getroffen bedrijven, antistoffen tegen het virus hebben. Het RIVM kan mensen testen bij wie een besmetting wordt vermoed. Over mensen met een gezond immuunsysteem is weinig bekend, en het is onduidelijk of zij besmet kunnen raken en welke klachten ze dan krijgen.
Het virus wordt overgebracht door knutten, net als blauwtong en Schmallenberg, en verspreidt zich vooral in de warme maanden. Verwacht wordt dat het afneemt als het knuttenseizoen eindigt. Sinds de zomer is het aangetroffen bij dieren in onder meer Nederland, Frankrijk, Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk, België, Italië, Spanje, Ierland en het Verenigd Koninkrijk.
Wat bekend is bij dieren
Bij runderen geeft het virus koorts, diarree, een lagere melkproductie en lusteloosheid, mogelijk ook geboorteafwijkingen bij kalveren. Royal GD stelde het virus in augustus vast bij Nederlands rundvee.
Begin oktober vond Royal GD het European Shamondavirus (SHAV-EU) met een PCR-test in een bloedmonster van een paard met zenuwstelselverschijnselen, de eerste keer in Nederland bij een paard. Duitsland en Zwitserland troffen het virus eerder aan in hersenweefsel van paarden met neurologische klachten. De betekenis van het virus voor paarden is grotendeels onduidelijk. Geadviseerd wordt om bij paarden met neurologische klachten een infectie te overwegen en verdachte gevallen te laten onderzoeken.
GD Diergezondheid heeft het volledige genoom van het Nederlandse virus uitgelezen. Het wijkt duidelijk af van het type uit Zuid-Duitsland, Zwitserland en Frankrijk, waardoor het virus lijkt te muteren. Beide varianten veroorzaken dezelfde klachten. Het RIVM adviseert mensen die met runderen, schapen of paarden werken om hun dieren goed in de gaten te houden op ziekteverschijnselen.
