Tegenwoordig zet ik op de eerste powerpoint-dia een disclaimer: gemaakt met EI, Eigen Intelligentie. Hopelijk is die toereikend om een leerzaam en leuk verhaal te houden. Tegen de tijd dat AI dat beter kan dan ik ga ik maar rozen kweken of zo. Toch heb ik me er al min of meer bij neergelegd dat er geen weg meer terug is, hoe gevaarlijk en klimaatonvriendelijk ook. Vluchten kan niet meer.
Gepast wantrouwen
Ik ben een mega-alpha, heb aangeboren weerzin tegen techniek en technologie en sta als AI gebruiker in kinderschoenen waarmee ik voorzichtige stapjes zet. Ach ja. Dat was ook zo toen de smartfoon verscheen, en uiteindelijk zit dat ding nu ongeveer aan me vastgeplakt, dus dat komt nog wel goed. Mijn diergeneeskundestudenten leunen bijna volledig op AI. Dat levert soms goede resultaten op, maar vaker, excuse my language, pure bagger. Letterlijke on-zinnen met idiote taal die nergens op slaat en waarbij wordt verzuimd bronnen te checken. Zorgwekkend. In een les daag ik sommige studenten dan nog wel uit tot zelf nadenken, maar het zet mij ook aan tot nadenken. Wat zou ik ervan vinden als mijn dierenarts AI zou inzetten in plaats van haar EI? Ik heb haar EI hoog in het vaandel. Of stel dat ik onverhoopt naar een spoed-dierenarts moet die eerst alle parameters in AI gaat zetten voordat er een blik op mijn dier volgt? Ik houd gepast wantrouwen. En toch….
Eilandjes in het ziekenhuis
… en toch had ik deze week toevallig een vriendin die kampt met allerlei serieuze klachten, waarnaar allerlei serieus onderzoek (BO, scans, scopie, longfunctietesten etc) wordt gedaan. Dat levert de gebruikelijke ellende op van verschillende specialistische ziekenhuis-afdelingen die ieder op hun eigen eilandje een patiënt (nouja, hun beeldscherm) bekijken. Verminderde longfunctie? Moet u maar aan wennen. Hoestklachten? Neem maar een puffer. Helpt niet? AB dan. Of een keelspraytje. Bloedarmoede? Pilletjes. Verminderde eetlust? Zal de leeftijd wel zijn. En zo door. Maandenlang getob, tijdelijke verbeteringen op micro-niveau maar geen echte diagnose, geen duidelijkheid, wel een onbegrijpelijke lijst uitslagen, en een specialist die 8 minuten tijd had en daarin zei ‘leert u er maar mee leven, fijne dag’.
Het hele dossier in AI
Wat deed de vriendin uiteindelijk, uit frustratie en in wanhoop? Haar volledige patiëntdossier in AI gooien. Zonder namen en rugnummers, maar met alle uitslagen en informatie van alle artseneilandjes bij elkaar.
“AI” kwam vervolgens met een zeer uitvoerige uitleg terug. Alle uitslagen, interpretaties, gevolgen, mogelijke stappen in begrijpelijke taal opgeschreven. Mogelijke oorzaken, prognose, echt alles stond erin. En daarbij legde AI dwarsverbanden tussen de verschillende problemen waar hulp voor werd gezocht; en zei: het is logisch dat je bij probleem X (specialisme X) ook problemen op gebied Y (specialisme Y) en Z (specialisme Z) ervaart, want door dit gebeurt er dat en volgt er zus en voel je je zo. Met opnieuw een hele uitleg, prognose, behandelmogelijkheden, kansen, risico’s, alles erop en eraan. Een stuk of vijf pagina’s tekst, overzichtelijk in koppen ingedeeld, leesbaar, onderbouwd en begrijpelijk. En altijd weer die vraag “wil je dat ik ….….. “ waarmee je dan een volgende vraag kunt stellen. Wat kan ik zelf doen? Welke onderzoeken of behandelingen zijn nog mogelijk? Is er een ziekenhuis waar ze hier ervaring mee hebben? En oh ja, kan je me de wetenschappelijke publicaties geven waarop je je advies baseert? Tuurlijk, in een seconde.
De helikopterblik
Wat AI deed is alle verschillende informatie samenbrengen, interpreteren en verbanden leggen, en dat dan ook nog begrijpelijk en inzichtelijk brengen. Ze heeft het me helemaal laten lezen en ik was behoorlijk onder de indruk, al kan ik natuurlijk geen specialistisch medisch dossier beoordelen. Hoeft ook niet want ik ben geen behandelend arts. Wie het dus wel zou moeten weten en doen, is die behandelend arts. De uitleg, het overzicht, de helikopter-blik om alle verschillende klachten met elkaar in verband te brengen. Het duiden van uitslagen aan de patiënt; het overzichtelijk en inzichtelijk te maken. Verbanden leggen en uitleggen welke behandelmogelijkheden er zijn en niet zijn, en waarom, wat de vervolgstap kan of moet zijn, kortom alles. Maar daar heeft die arts op het eilandje geen tijd voor, geen zin in of de helikopterblik niet voor.
AI sprong hier in een gat dat door de humane zorg open werd gelaten. Boven de verschillende artsen-eilandjes hangt geen helikopter die het grote geheel ziet. Binnen de verschillende artseneilandjes is er 8 minuten tijd voor een consult, zit de arts met neus op het beeldscherm en krijgt de patiënt een onbegrijpelijk papier mee met feitelijk ‘zoek het maar uit, als u zieker wordt zien we u wel weer, fijne dag nog’. De vriendin voelde zich door haar arts niet gehoord en niet geholpen, en door AI wel.
En in de diergeneeskunde?
Ik snap dat artsen structureel overbelast zijn. Dat de gehele zorg door overheid en verzekeraars zodanig de nek is omgedraaid dat een helikopterblik en uitgebreide uitleg gewoon niet meer mogelijk zijn. Moeten we dan blij zijn met AI, of is het treurig dat iemand die zo tobt dan maar daar heil zoekt?
En vooral: hoe gaan we zorgen dat we dit in de diergeneeskunde beter gaan doen?
Een tip alvast: als iemand ‘s ochtends snikkend belt met een euthanasieverzoek voor een oud hondje, hang dan niet op met “fijne dag!”. Er is toch geen AI voor nodig om dat te bedenken?
