Vier honden, één gebied en opvallend veel neurologische klachten. In de zomer van 2024 speelden zich in en rond Edam een aantal alarmerende gevallen af. Neuroloog Koen Santifort en practicus Hannah Reijmerink besloten hun ervaringen te bundelen in een wetenschappelijke publicatie. Inmiddels is het artikel verschenen in het gerenommeerde Emerging Infectious Diseases.
Een acute en heftige uitval
De eerste melding kwam van een 9,5 jaar oude Finse Lappenhond. De hond had koorts, braakte, ademde gejaagd en likte fanatiek aan zijn poten. Binnen een halve dag verloor hij volledig het vermogen om te lopen. Bij inspectie werden feloranje mijten aangetroffen tussen de tenen en op de buik, geïdentificeerd als Neotrombicula autumnalis, oftewel oogstmijten. Vanwege de ernst van de neurologische symptomen besloot de eigenaar tot euthanasie.
In de dagen erna kwamen nog drie honden met vergelijkbare klachten bij dezelfde praktijk in Edam. Ze vertoonden allemaal tekenen van neurologische uitval, jeuk, roodheid tussen de tenen en oranje verkleuringen op de huid. Ook zij bleken besmet met grote aantallen oogstmijten.
Kleine mijt, grote impact
De larven van N. autumnalis zijn slechts 0,2 mm groot, maar kunnen zich in grote aantallen ophopen tussen de tenen. Daarbij ontstaat een oranje-rood, bijna poederachtig beeld. Die zichtbare ‘vlekken’ bleken dus levende mijten. Hoewel oogstmijten in Nederland niet zeldzaam zijn, is deze link met neurologische uitval nog nauwelijks bekend. Zeker niet in deze vorm en omvang. Eerder werd het fenomeen alleen beschreven in Oostenrijk en Spanje, maar de casuïstiek in Edam is de eerste gedetailleerde beschrijving in Nederland.
Snelle signalering en kracht van samenwerking
Wat deze situatie zo bijzonder maakt, is niet alleen het zeldzame ziektebeeld, maar vooral hoe snel er werd gehandeld. De praktijk in Edam herkende het patroon, schakelde lokale autoriteiten in, en binnen korte tijd stonden er waarschuwingsborden bij het betreffende wandelgebied langs het Markermeer. De lokale en sociale media pikten het op, en verdere besmettingen bleven uit. Een prachtig voorbeeld van wat je bereikt met scherp klinisch redeneren en goede samenwerking tussen eerste lijn, specialist en overheid.
Symptomen en herstel
Bij twee van de drie overlevende honden herstelde het bewegingsvermogen binnen 12 uur na behandeling met corticosteroïden, wassen van de poten en gebruik van topicale ectoparasiticiden. In één geval zette het herstel al in voordat de antiparasitaire behandeling werd gestart, wat doet vermoeden dat de klachten mogelijk deels veroorzaakt werden door een (reversibele) immuunrespons op de mijten.
Meer dan alleen huidklachten
Santifort en Reijmerink onderstrepen in hun publicatie dat we als dierenartsen bij acute neurologische uitval in de nazomer óók aan ectoparasieten moeten denken. De combinatie van jeuk, rood/oranje verkleuringen en snel progressieve klachten verdient een grondige huidinspectie, met name tussen de tenen.
Het volledige artikel is te lezen via: Santifort & Reijmerink, 2025 – Emerging Infectious Diseases
