Er is opnieuw een westnijlvirus besmetting vastgesteld in Nederland. Ditmaal bij een paard in Zuid Holland en bij een zanglijster in de regio Utrecht. Het virus circuleert dus actief, en dat merken we dit jaar opvallend vroeg in het seizoen.
De casus
Via de syndroomsurveillance voor paarden van Royal GD testte een paard serologisch positief op westnijlvirus. Wageningen Bioveterinary Research bevestigde dit op 4 augustus, ook in een officieel monster dat de NVWA op 31 juli had afgenomen. Het paard, gehuisvest in Zuid Holland, werd op 25 juli stijf en kreeg een dag later koorts, spiertrillingen en ataxie. Vorig jaar zagen we ook al drie besmette paarden in dezelfde regio, maar toen pas laat in het seizoen. Dit jaar dus opvallend vroeg, midden in de piek van het vectorseizoen. Ook in België werd recent voor het eerst een paard positief getest in de omgeving van Brussel. Dit dier ontwikkelde ernstige neurologische verschijnselen en is uiteindelijk geëuthanaseerd.
Even opfrissen: wat is WNV ook alweer?
Het westnijlvirus wordt overgedragen via muggen die besmette trekvogels hebben gebeten. Bij paarden verloopt een infectie meestal mild of zelfs zonder symptomen. Toch krijgt ongeveer 10 procent van de dieren neurologische verschijnselen door encefalitis, zoals ataxie, spiertrillingen, parese of gedragsverandering. Van de paarden met acute neurologische symptomen overlijdt of wordt ongeveer 35 procent geëuthanaseerd. Het virus is een zoönose, al zien we bij mensen veel minder vaak klinische verschijnselen dan bij paarden.
Bij een jonge zanglijster in de regio Utrecht werd het virus eveneens aangetoond, in het kader van de reguliere wilde vogelsurveillance van het Erasmus MC. Sequentieanalyse laat zien dat het om een lineage 2 virus gaat, nauw verwant aan de Nederlandse vondsten uit 2025. Omdat de vogel nog erg jong was, gaan we ervan uit dat de besmetting hier lokaal heeft plaatsgevonden. Er lijkt dus daadwerkelijk sprake van virusverspreiding binnen onze landsgrenzen.
Meldplicht en aanpak
Westnijlvirus is bij paardachtigen een meldingsplichtige ziekte, categorie E. Elke positieve uitslag of klinische verdenking meld je bij de NVWA via 045 54 63 188. Er volgt geen bestrijdingsplicht en het paard hoeft niet geëuthanaseerd te worden. De NVWA onderzoekt vooral de bron en plaatst soms muggenvallen op de besmette locatie.
Advies voor de praktijk
Vaccinatie is mogelijk vanaf vijf of zes maanden, met een basisserie van twee entingen. Vaccineer bij voorkeur in april of mei, zodat het paard beschermd is tegen het hoogseizoen in augustus en september. Bescherming ontstaat doorgaans twee tot drie weken na de basisvaccinatie. Wijs eigenaren ook op muggenpreventie: geen stilstaand water rond de stal, goede doorstroming in de dakgoot en paarden binnen houden tijdens de schemering.
Diagnostiek en inzenden
Bij levende paarden heeft PCR een lage sensitiviteit. Een IgM ELISA toont een recente infectie het meest betrouwbaar aan. Let op eerdere vaccinaties of verblijf in endemische gebieden, want die geven langdurig positieve IgG uitslagen.
Tot en met 30 november kun je kosteloos bloedmonsters insturen naar Royal GD bij paarden met neurologische verschijnselen. Gebruik hiervoor het inzendformulier en stuur een serummonster en een EDTA monster mee. Positieve monsters gaan ter bevestiging door naar WBVR.
Meer weten? Kijk op de website van NVWA of bekijk de richtlijn op LCI/RIVM.
