Kamerbrief diergeneeskundige zorg: grote veranderingen op komst

Na maanden van onderzoek, rapporten en kritische berichtgeving heeft de staatssecretaris eindelijk gereageerd op de toekomst van onze sector. In de kamerbrief van 17 juni staat een uitvoeringsagenda met acht actielijnen, van een verbod op winstprikkels tot een nieuw onderzoek naar het tuchtrecht. De KNMvD reageerde meteen met een eigen position paper. Wat staat er precies in, en wat vinden wij daar zelf van?

Van rapport naar kamerbrief

Het begon bij onderzoeksbureau Ecorys, dat in opdracht van het ministerie uitzocht waarom de tarieven in onze sector de afgelopen decennia zo zijn gestegen. Dat onderzoek vormde de basis voor een breder marktonderzoek van de Autoriteit Consument en Markt, eind april gepubliceerd. Daaruit bleek dat eigenaren over het algemeen tevreden zijn over hun dierenarts, maar dat door ketenvorming en regionale concentratie het risico groeit dat zij toch worden benadeeld. Ook de professionele autonomie van dierenartsen zou onder druk staan, concludeerde de ACM. Op basis daarvan deed de toezichthouder vier aanbevelingen aan de wetgever, en die aanbevelingen vormen nu de kern van de uitvoeringsagenda die de staatssecretaris naar de Kamer stuurde.

Acht actielijnen voor de praktijk

Het zijn acht actielijnen, maar de inhoud raakt onze dagelijkse praktijk rechtstreeks. Dit is wat er verandert:

• Verbod op winstprikkels. De beloning van de dierenarts en het personeel moet straks onafhankelijk zijn van de hoeveelheid zorg, medicijnverkoop of doorverwijzingen. Dit wordt vastgelegd in wetgeving, zodat geen enkele praktijk hier nog een eigen invulling aan kan geven.
• Transparantie. Er komt een beroepsstandaard met een actuele tarievenlijst in de wachtkamer en op de website, en een kostenraming voordat er wordt gestart met diagnostiek of behandeling. Deze standaard is deze zomer klaar.
• Behandelstandaarden. De beroepsgroep werkt aan standaarden die niet uitgaan van een gouden standaard waarbij medisch alles wordt ingezet wat mogelijk is, maar van passende basiszorg, zorg die aansluit bij de situatie van het dier en de mogelijkheden van de eigenaar.
• Spoedzorg. Er komt een vergelijkbare standaard voor spoedzorg, gericht op een landelijk dekkend netwerk, zodat iedere eigenaar ook buiten kantooruren binnen een redelijke afstand bij een praktijk terecht kan.
• Verantwoord huisdierbezit. De staatssecretaris zet in op meer voorlichting over de kosten en zorgbehoefte van een huisdier, onder andere met een oriëntatiecursus voor wie een hond wil aanschaffen.
• Tuchtrecht. Het huidige tuchtrechtsysteem wordt geëvalueerd, en er wordt gekeken naar een laagdrempelige geschillencommissie voor klachten die niet zwaar genoeg zijn voor een formele tuchtzaak.
• Paraveterinairen. Hun bevoegdheden worden nader onderzocht, met als doel de werkdruk in de sector te verlichten en het bestaande arbeidspotentieel beter te benutten.
• Diergeneesmiddelen. Er komt onderzoek naar de markt voor diergeneesmiddelen, om te kijken of er voldoende concurrentie is op prijs en voorschrijfkosten.

De reactie van de KNMvD

Waar de kamerbrief vooral het perspectief van de overheid laat zien, voegt de KNMvD in haar position paper een eigen, kritischer geluid toe. De beroepsorganisatie verwelkomt de samenwerking met de staatssecretaris, maar je voelt in de tekst ook duidelijk waar de pijnpunten liggen. Diergeneeskunde is geen gewone consumentenmarkt, schrijft de KNMvD, en dat is precies waar het wringt. Bij een beslissing over diagnostiek of behandeling speelt namelijk niet alleen de prijs een rol, maar ook dierenwelzijn, kwaliteit van leven, de leeftijd van het dier en de financiële draagkracht van de eigenaar. Die afweging maken wij elke dag, en die verdwijnt niet zomaar achter een discussie die alleen over geld gaat.

Ook over spoedzorg denkt de KNMvD anders dan het ministerie. Terwijl de kamerbrief vooral inzet op keuzevrijheid en concurrentie, vindt de KNMvD dat spoedzorg juist om samenwerking tussen praktijken vraagt. Een eigenaar die voor de reguliere zorg van een praktijk kiest, kiest in de praktijk eigenlijk ook voor de manier waarop die praktijk de spoedzorg heeft georganiseerd, of dat nu zelf is, via een dienstkring of via een verwijscentrum. De eigenaar moet daarover wel goed geïnformeerd worden, vindt de KNMvD, zodat hij weet waar hij aan toe is.

Onze kijk

Wij delen de twee kritische punten van de KNMvD van harte. Klinische afwegingen laten zich niet vangen in een prijskaartje, en spoedzorg is iets waarin praktijken elkaar moeten aanvullen, niet beconcurreren op het moment dat een dier acute hulp nodig heeft.

Wat ons daarbij stoort, is dat het beeld van geldgedreven dierenartsen ook buiten de Kamer breed wordt overgenomen. NU.nl kopte bijvoorbeeld met “Kabinet wil torenhoge kosten bij dierenarts beteugelen”, en ook bij de NOS bleef de nuance achterwege over waarom de tarieven de afgelopen decennia zijn gestegen. Dat is opmerkelijk, want er is al onderzoek naar gedaan. Ecorys liet eerder zien dat die stijging grotendeels te verklaren is door de professionaliseringsslag in onze sector, en dat ketens niet verantwoordelijk zijn voor de grootste prijsstijgingen. Die nuance ontbreekt in koppen die vooral spreken over torenhoge kosten en overbehandeling.

Wij houden ons aan de Code voor de Dierenarts, en die code is helder: de zorg wordt afgestemd op het dier, niet op de omzet. Het is jammer dat de Kamer lijkt mee te gaan in een beeld dat vooral door grote media en sociale media wordt gevoed.

Verantwoord huisdierbezit, behandelstandaarden, herziening van het tuchtrecht en meer ruimte voor paraveterinairen, daar staan wij volledig achter. En laten we niet vergeten dat onze sector 21 procent btw rekent over alle behandelingen. Dat verschil met de humane zorg wordt in de discussie over tarieven vaak gemakshalve “vergeten”, en dat vinden wij niet terecht. Wat ons betreft mag de overheid bovendien net zo veel inzetten op de verantwoordelijkheid van de eigenaar als op die van de praktijk.

En dit is wat ons betreft ook het moment om even stil te staan bij waarom wij dit vak met z’n allen doen. De meesten van ons kozen dit vak al van jongs af aan, uit liefde voor dieren. Wij oefenen het mooiste beroep ter wereld uit, en dat mogen we best wat vaker uitspreken. Wees TROTS! op jezelf! Laat de discussie die vrijwel altijd over geld gaat je niet afleiden van wat jou werkelijk drijft, de zorg en de liefde voor de dieren.

De routekaart met concrete afspraken volgt begin 2027. Tot die tijd houden wij de ontwikkelingen voor je in de gaten.